Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng: Chủ động kịch bản, triển khai đồng bộ giải pháp, giữ vững an ninh năng lượng quốc gia

3 trụ cột đảm bảo an ninh năng lượng

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, ngày 10/4/2025, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại Tổ nhiều nội dung quan trọng về phát triển kinh tế – xã hội; trong đó có Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.

Tham gia thảo luận tại Tổ 11 về tình hình kinh tế – xã hội, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, xung đột tại Trung Đông vừa qua đã tạo ra cuộc khủng hoảng lớn nhất từ trước đến nay, đặc biệt từ năm 1970 trở lại đây, tác động lớn đến nguồn cung năng lượng thế giới. Và Việt Nam là một trong những quốc gia chịu tác động rất lớn từ cuộc xung đột này.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng phân tích, năm 2025, tổng nhu cầu xăng dầu trong nước là khoảng 26,2 triệu m3,tấn. Theo kế hoạch, năm 2026 dự báo cần khoảng hơn 28 triệu m3,tấn. Như vậy, hàng tháng, nhu cầu tiêu thụ khoảng 2,35 triệu m3,tấn. 

Trong nước đã làm chủ được khoảng 70% từ 2 nhà máy lọc dầu, trong đó, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất khoảng hơn 30% và Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn khoảng 40%. Lượng 30% còn lại nhập khẩu từ các nước ASEAN, tuy nhiên thực tế là cơ bản các nước ASEAN cũng đều mua dầu từ các nước Trung Đông.

Trong bối cảnh dự trữ quốc gia và dự trữ lưu thông tối thiểu còn khó khăn, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có những chỉ đạo quyết liệt, xác định mục tiêu trên hết là phải đảm bảo được an ninh năng lượng, dựa trên 3 trụ cột: (1) Phải đủ nguồn cung; (2) Phải được tổ chức để đảm bảo khi khủng hoảng không đứt gãy; và (3) Phải đảm bảo khả năng tiếp cận của người dân, hạn chế tối đa ảnh hưởng đến kinh tế vĩ mô.

Trên cơ sở đó, các kịch bản dự kiến đã được xây dựng, bao gồm: 

Kịch bản cơ sở là xung đột sẽ kết thúc trong 4 tuần;

Kịch bản lựa chọn là xung đột sẽ kết thúc trong 4 tuần +2;

Kịch bản dự phòng là xung đột diễn ra lâu hơn thời gian 4 tuần +2.

5 nhóm giải pháp được triển khai đồng bộ

Theo Bộ trưởng, đến nay tình hình đang diễn biến theo kịch bản 2 (4 tuần +2). Bộ Công Thương đã và đang triển khai đồng bộ 5 nhóm giải pháp. 

Giải pháp thứ nhất là về cơ chế chính sách. Trên cơ sở chỉ đạo và Kết luận số 14-KL/TW của Bộ Chính trị, Chính phủ đã thành lập Tổ công tác về an ninh năng lượng và đã báo cáo cấp có thẩm quyền thông qua các nhóm chính sách như Nghị quyết 36/NQ-CP, Nghị quyết 55/NQ-CP và Nghị định 72/2026/NĐ-CP liên quan đến cơ chế điều hành và thuế suất đối với các mặt hàng xăng dầu từ các khu vực khác ngoài ASEAN. Đề xuất về áp dụng điều khoản đặc biệt trong trường hợp khẩn cấp có thể điều chỉnh thuế suất hôm nay trình các đại biểu quốc hội. Ngoài ra, các đại biểu Quốc hội cũng đang tiếp tục dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu, nhiên liệu bay.

Giải pháp thứ hai là tập trung bảo đảm đủ nguồn cung trong nước, tăng số ngày dự trữ lưu thông, đảm bảo đúng theo quy định của Nghị định số 95/2021/NĐ-CP và có dự phòng nếu trường hợp chiến tranh tiếp tục kéo dài.

Theo đó, trong sản xuất, Bộ Công Thương đã chỉ đạo 2 nhà máy lọc dầu trong nước đảm bảo công suất cao và cơ cấu lại sản phẩm để tăng sản phẩm về năng lượng và giảm các sản phẩm phi năng lượng để nâng mức sản xuất xăng dầu trong nước lên.

Cùng với đó, phục hồi, đưa vào vận hành các nhà máy ethanol, nhà máy chế biến condensate ở Quảng Ngãi, Đồng Nai và Phú Mỹ với 100% công suất. Và tự chủ thêm khoảng 14% nếu sử dụng toàn quốc về E10.

Ngoài ra, cũng điều chỉnh thuế suất theo Nghị định số 72/2026/NĐ-CP của Chính phủ nhằm đa dạng hóa nguồn cung từ các khu vực khác ngoài ASEAN để bổ sung nguồn nhập khẩu.

Giải pháp thứ ba là triển khai quản lý, kiểm soát các hệ thống phân phối. Hiện nay, cả nước có 26 thương nhân đầu mối, 245 thương nhân phân phối và có khoảng 17.200 cây xăng, tổ chức hệ thống phân phối trên phạm vi toàn quốc để kiểm soát hệ thống được thông suốt, không để gián đoạn nguồn cung đến người dân và doanh nghiệp, đồng thời cũng kiểm soát các hành vi găm hàng, đầu cơ để trục lợi.

Giải pháp thứ tư là tập trung vào các giải pháp để bình ổn, duy trì giá, tránh ảnh hưởng đến mức giá chung và CPI của nền kinh tế. Chúng ta đã sử dụng 5.600 tỷ trong Quỹ bình ổn giá xăng dầu để giữ giá bán lẻ, đồng thời cũng sử dụng các công cụ thuế khi quỹ bình ổn được sử dụng là có giới hạn, nhờ đó, chúng ta đã giữ được bình ổn giá.

Giải pháp thứ năm là triển khai chuyển đổi năng lượng, tiết kiệm năng lượng. Theo Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả mà Quốc hội đã thông qua, mục tiêu đến năm 2030 phải tiết kiệm được từ 1-1,5% trên mỗi đơn vị GDP và hoạt động này đã được đẩy mạnh triển khai trong suốt thời gian vừa qua, điển hình là lượng phương tiện sử dụng điện hiện nay, đặc biệt là ô tô đã tăng lên trên 200.000 xe.

Đảm bảo an ninh năng lượng là mục tiêu trên hết

Theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, việc triển khai đồng bộ các giải pháp để xử lý khủng hoảng đến nay đã đem lại một số kết quả nhất định. Cụ thể, đã nâng được số ngày dự trữ từ 15 ngày lên khoảng 26 ngày và sẽ tiếp tục tăng thêm, góp phần vào duy trì hoạt động của các cơ sở sản xuất và đảm bảo ổn định, không bị đứt gãy nguồn cung trong nước.

Đồng thời, đã duy trì được mức giá các mặt hàng xăng dầu, diesel ở mức thấp hơn mức bình quân của thế giới. Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng dẫn số liệu, bình quân giá thế giới khoảng 1,3 USD/lít xăng, nhưng trong nước, mức giá chỉ bình quân khoảng 23-24.000 đồng/lít đối với xăng RON 95. Đây là mức giá cạnh tranh và thấp hơn so với các nước có chung biên giới với Việt Nam như Lào, Campuchia, Trung Quốc, các nước khác như Thái Lan, Philippines,…

“Những cách làm và phương thức triển khai trong thời gian qua là phù hợp với giai đoạn khủng hoảng”, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, đồng thời cho biết thêm, về lâu dài, để đảm bảo an ninh năng lượng cho quốc gia, vẫn cần cập nhật lại Chiến lược phát triển Năng lượng Quốc gia Việt Nam cũng như Quy hoạch tổng thể về năng lượng nhằm đảm bảo tỷ lệ nhập khẩu năng lượng sơ cấp từ 43,9% năm 2026 giảm xuống 30% vào năm 2030, trong đó, những lĩnh vực quan trọng như điện, xăng dầu, khí đốt và các dạng năng lượng tái tạo khác phải được tối ưu hóa.

“Rất mong các đại biểu ủng hộ, cũng như chia sẻ để tăng thêm độ linh hoạt, chủ động cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong điều hành kinh tế vĩ mô nói chung và liên quan đến năng lượng nói riêng trong thời gian sắp tới, cụ thể là ủng hộ dự án Nghị quyết về điều chỉnh các thuế suất như thuế bảo vệ môi trường, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế VAT cho những nhóm sản phẩm năng lượng như xăng dầu, nhiên liệu bay”, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng bày tỏ.