Lễ hội Kén rể Đường Yên trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Lễ hội Kén rể thôn Đường Yên là một lễ hội truyền thống đặc sắc, tiêu biểu cho đời sống văn hóa tinh thần của cộng đồng cư dân thôn Đường Yên, xã Thư Lâm, thành phố Hà Nội. Được hình thành và lưu truyền qua nhiều thế hệ trên vùng đất cổ nằm kề kinh đô Cổ Loa xưa, lễ hội không chỉ phản ánh tín ngưỡng dân gian và tri thức nông nghiệp truyền thống, mà còn thể hiện nét sinh hoạt văn hóa độc đáo hiếm có, được cộng đồng thôn Đường Yên gìn giữ bền bỉ qua nhiều thế hệ. Lễ hội được tổ chức vào ngày 2 tháng hai âm lịch hằng năm. Đây là nét đẹp văn hoá dân gian độc đáo, trở thành niềm tự hào của quê hương Thư Lâm.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Phạm Trọng La – Chủ tịch UBND xã Thư Lâm nhấn mạnh, việc Hội Kén rể Đường Yên được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là sự ghi nhận xứng đáng đối với những giá trị văn hóa đặc sắc mà cộng đồng đã gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đây đồng thời là niềm tự hào của địa phương, nhưng cũng đặt ra trách nhiệm lớn trong việc bảo tồn và phát huy di sản một cách bền vững.

Theo thần phả đình làng Đường Yên, làng thờ Ả Lã Công chúa – Từ Tĩnh Phu Nhân, tên thật là Lê Hoa, một nữ tướng tiêu biểu trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng chống giặc Đông Hán vào đầu Công nguyên. Truyền thuyết dân gian kể rằng, bà không chỉ có công đánh giặc cứu nước mà còn giúp dân chữa bệnh, chăm lo đời sống cộng đồng. Sau khi đất nước thái bình, bà trở về quê hương, mở hội kén rể nhằm tìm người xứng đáng, đồng thời cầu mong cho dân làng cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Từ đó, Lễ hội Kén rể ra đời và được cộng đồng thôn Đường Yên gìn giữ, trao truyền cho đến ngày nay. Hình tượng Ả Lã Công chúa không chỉ thể hiện truyền thống yêu nước, mà còn tôn vinh phẩm chất, trí tuệ và vai trò của người phụ nữ Việt Nam trong lịch sử dựng nước và giữ nước.

Không gian thực hành lễ hội chủ yếu diễn ra tại đình làng Đường Yên – trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng dân cư địa phương. Trong quá trình tổ chức lễ hội, chính quyền địa phương thực hiện vai trò quản lý, hướng dẫn, bảo đảm lễ hội diễn ra an toàn, đúng quy định của pháp luật; đồng thời cộng đồng dân cư thôn Đường Yên là chủ thể trực tiếp thực hành, sáng tạo và trao truyền di sản, giữ vai trò trung tâm trong việc bảo tồn các giá trị lễ hội.

Thôn Đường Yên xưa có tên là Kim Hoa, gọi Nôm là Kim Con, thuộc vùng đất cổ Đông Ngàn, tỉnh Bắc Ninh trước đây, nay thuộc xã Thư Lâm, thành phố Hà Nội. Trong suốt chiều dài lịch sử, người dân thôn Đường Yên luôn ý thức gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống; trong đó Lễ hội Kén rể là sinh hoạt văn hóa tiêu biểu, góp phần hình thành bản sắc riêng của cộng đồng cư dân địa phương. Ảnh: Tú Quyên

Lễ hội Kén rể thôn Đường Yên mang nhiều giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, giáo dục và khoa học. Lễ hội góp phần tôn vinh hình tượng nữ tướng Lê Hoa, làm nổi bật vai trò của người phụ nữ trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc; đồng thời là môi trường bảo lưu các loại hình văn hóa phi vật thể như tín ngưỡng dân gian, nghệ thuật trình diễn dân gian, tập quán xã hội và tri thức dân gian trong sản xuất nông nghiệp. Thông qua lễ hội, các giá trị đạo lý truyền thống được bồi đắp, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, tăng cường sự gắn bó giữa các thế hệ trong cộng đồng.

Với những giá trị đặc sắc đó, ngày 10 tháng 12 năm 2024, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 3974/QĐ-BVHTTDL công bố Lễ hội Kén rể thôn Đường Yên, xã Thư Lâm, thành phố Hà Nội là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Việc được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ là niềm tự hào của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân, mà còn đặt ra trách nhiệm to lớn trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị lễ hội một cách bền vững.

Lễ hội Kén rể thôn Đường Yên không chỉ là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, mà còn là mạch nguồn tinh thần bền bỉ, kết nối quá khứ với hiện tại, hun đúc niềm tự hào và khát vọng xây dựng quê hương Thư Lâm ngày càng giàu bản sắc, văn minh và phát triển.