Nâng tầm giá trị và thương hiệu yến sào Việt Nam từ nền tảng khoa học

Sự kiện được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm định vị lại giá trị tổ yến Việt Nam trên cơ sở khoa học, minh bạch và phát triển bền vững, trong bối cảnh thị trường yến sào đang đứng trước nhiều cơ hội song hành với không ít thách thức.

Tổ yến dưới góc nhìn khoa học dinh dưỡng

Tọa đàm có sự tham dự ông Lê Thành Đại Chủ tịch Hiệp hội Yến sào Việt Nam, ông Đoàn Ngọc Xuân Hiệu trưởng trường Đại học Thủ Dầu Một các nhà khoa học, chuyên gia dinh dưỡng, đại diện doanh nghiệp, cơ sở sản xuất – chế biến tổ yến cùng các đơn vị tài trợ, đồng hành.

Trong báo cáo chuyên đề “Giá trị dinh dưỡng của tổ yến – Bằng chứng khoa học và định hướng sử dụng”, Tiến sĩ Lưu Kim Lệ Hằng (Trường Đại học Thủ Dầu Một) cho biết: tổ yến là sản phẩm sinh học được hình thành từ nước bọt của chim yến, thành phần chủ yếu là glycoprotein, phổ biến ở các loài Aerodramus fuciphagus và Aerodramus maximus. Đây là thực phẩm truyền thống đã được sử dụng lâu đời tại nhiều quốc gia châu Á.

Theo Tiến sĩ Lệ Hằng, các nghiên cứu cho thấy tổ yến có nhiều tác dụng sinh học tiềm năng như: hỗ trợ điều hòa miễn dịch, thúc đẩy phục hồi và tái tạo mô, giảm phản ứng viêm và stress oxy hóa; đồng thời góp phần cải thiện độ ẩm da, chức năng thần kinh – nhận thức và hệ tiêu hóa.

Tuy nhiên, tổ yến không phải là nguồn đạm chính, không thể thay thế bữa ăn hay các loại đạm hoàn chỉnh. Giá trị cốt lõi của tổ yến nằm ở glycoprotein và acid sialic, chứ không ở hàm lượng protein cao. Hiệu quả sử dụng phụ thuộc vào đối tượng, liều lượng và chế độ dinh dưỡng tổng thể.

Acid sialic – tiềm năng và những giới hạn cần được làm rõ

Tiếp cận ở góc độ chuyên sâu hơn, Tiến sĩ – Bác sĩ Lê Thị Thùy Dung (Trường Đại học Thủ Dầu Một) trình bày báo cáo “Acid sialic và protein trong tổ yến: Tiềm năng sinh học và những khoảng trống cần được chứng minh”.

Theo Tiến sĩ Thùy Dung, acid sialic và protein là hai thành phần thường được nhắc đến khi nói về tổ yến, đặc biệt trong các tuyên bố liên quan đến tăng miễn dịch và phát triển não bộ. Tuy nhiên, việc đánh giá cần dựa trên bằng chứng khoa học và cách tiếp cận thận trọng.

Bà nhấn mạnh: sữa mẹ, đặc biệt là sữa non, mới là nguồn acid sialic tự nhiên cao nhất. Trong khi đó, với tổ yến, dù một số nghiên cứu cho thấy hàm lượng acid sialic tương đối cao, nhưng dữ liệu về sinh khả dụng trên người hiện vẫn còn hạn chế, chưa đủ cơ sở khoa học để so sánh hay khẳng định vượt trội so với sữa mẹ.

Đổi mới công nghệ chế biến – nâng cao giá trị sản phẩm

Liên quan đến công nghệ sản xuất, Tiến sĩ Nguyễn Thị Ngọc Nhi (Trường Đại học Thủ Dầu Một) đã giới thiệu quy trình sản xuất yến thủy phân – một hướng đi mới nhằm tận dụng hiệu quả nguồn yến vụn, đồng thời nâng cao khả năng hấp thu và giá trị cảm quan của sản phẩm.

Quy trình gồm các bước:

Nguyên liệu yến → Thủy phân enzyme → Gia nhiệt → Lọc → Phối chế → Tiệt trùng → Chiết rót → Thành phẩm.

Theo Tiến sĩ Ngọc Nhi, dịch yến thủy phân có thể được ứng dụng để sản xuất nhiều dòng sản phẩm như bột yến hòa tan hoặc các sản phẩm phối trộn với nguyên liệu bột khác, góp phần đa dạng hóa sản phẩm và gia tăng giá trị kinh tế cho ngành yến sào Việt Nam.

Kiểm soát chất lượng – bài toán chống giả mạo nguồn gốc

Trong báo cáo “Chất lượng và an toàn trong chế biến sản phẩm từ tổ yến”, Tiến sĩ Dương Thị Cẩm Nhung (Trường Đại học Thủ Dầu Một) cảnh báo về tình trạng giả mạo nguồn gốc, vi phạm quy định công bố thực phẩm bổ sung đang diễn ra trên thị trường.

Do chạy theo lợi nhuận, một số cá nhân và đơn vị đã sử dụng nguyên liệu kém chất lượng như bột rau câu, lòng trắng trứng hoặc các chất phụ gia không bảo đảm an toàn. Nhiều sản phẩm lưu hành không rõ nguồn gốc, thiếu nhãn mác, thiếu thông tin nhà sản xuất và thành phần dinh dưỡng.

Đáng chú ý, trong năm 2025 đã ghi nhận hơn 30 trường hợp sử dụng tên gọi, hình ảnh, thành phần gây nhầm lẫn và sao chép thương hiệu, trong đó có các website giả mạo chứa cụm từ “yensaokhanhhoa”.

Để nâng cao uy tín và bảo đảm an toàn sản phẩm, các chuyên gia cho rằng các hộ nuôi và cơ sở sản xuất cần hoàn thiện hồ sơ pháp lý nhà yến, duy trì nhật ký vận hành, gán mã nhận diện cho từng lô sản phẩm nhằm truy xuất nguồn gốc từ nhà yến, thời điểm thu hoạch đến chế biến – đóng gói.

 

 

Cũng trong khuôn khổ chương trình, Ban Truyền thông Hiệp hội Yến sào Việt Nam đã chính thức công bố Nestvietnam.vn – Trang thông tin điện tử chính thống của Hiệp hội Yến sào Việt Nam. Trang thông tin được xây dựng nhằm trở thành kênh thông tin tập trung, minh bạch và chuẩn mực, phục vụ công tác truyền thông, kết nối Hiệp hội với hội viên, doanh nghiệp, chuyên gia và cộng đồng ngành yến trên phạm vi cả nước.

Đồng thời, Hiệp hội Yến sào Việt Nam lần đầu tiên công bố bộ tiêu chuẩn yến sào áp dụng trong phạm vi nội bộ, làm cơ sở định hướng hoạt động nuôi, khai thác, chế biến và kinh doanh tổ yến theo hướng khoa học, an toàn, minh bạch, từng bước tiệm cận các chuẩn mực quốc gia và quốc tế.

Buổi tối cùng ngày, Hiệp hội Yến sào Việt Nam đã tổ chức Gala Dinner giao lưu – kết nối, kết hợp tuyên dương các tập thể, cá nhân tiêu biểu có nhiều đóng góp tích cực cho sự phát triển của ngành yến và hoạt động của Hiệp hội; đồng thời tri ân các mạnh thường quân, đơn vị đồng hành đã chung tay hỗ trợ Hiệp hội trong các hoạt động khoa học, chuyên môn và cộng đồng.